Kategori: Sample Data-Articles
Yayınlanma: 25 May 2012 Gösterim: 16495
Yazdır

Dünyadaki Develer

 

Bilim adamları günümüz develerinin soyunun en az 40 milyon yıl önce Kuzey Amerika da yaşadığına inanmaktadırlar.Buzul çağından önce Develerin Alaskadan Batı Asya ya geçtikleri düşünülmektedir. Asya da develer iki guruba ayrılmış bugün bilinen iki ana soy oluşmuştur.

1-Arap develeri

Tek hörgüçlü (Dromedary camel Camelus dromedarius)

Dünyadaki develerin % 90 ‘ nı bu türe aittir.

Orta Doğu ve Kuzey Afrika kökenlidirler. Tek hörgüçlüdürler. Boyları 3- 3.5 mt uzunluğundadır. Omuz yükseklikleri 1.8-2.30 mt yüksekliğindedir. Ağırlıkları 300-700 kg dir. Renkleri Beyaz, Kahverengi, ten rengi, kırmızı, siyah, ve benekli olabilirler. Uzun bacakları ile Asya develerinden hızlıdırlar.

2- Asya develeri

İki hörgüçlü (Bactrian camel)

Vahşi olanları (Camelus ferus)

Evcil olanları (Camelus ferus f. bactrianus)

Bu develer Çin ve Moğolistan çöllerinden gelmektedir. İki hörgüçleri vardır. Kısa bacaklara sahiptirler.Mevsime bağlı olarak renkleri değişebilir. Baş ve boy uzunluğu 3 - 3.7 mt.Omuz yüksekliği 1.8 - 2.3 mt .Ağırlığı 590 - 960 kg dir.. Hörgüç yükseklikleri 2.75 metreye ulaşabilir.

Bu arada küçük bir gurup deve ailesi Kuzeyin güney sınırından Güney Amarika ya göç etmişlerdir. Bugün bu ailenin dört üyesi Güney Amarikada yaşamaktadır.

  • 1- Alpakalar (Alpacas)
  • 2- Guanolar (Guanacos)
  • 3- Lamalar (Illamas)
  • 4- Vikunalar (Vicunas)

Avrupalıların Kuzey Amerika ya göç ettikleri yıllar da Kuzey Amerikadaki Deve nüfusu yok olmuştur. .Bu yok oluşun nedenini kimse bilmemektedir

DEVELERİN EVCİLLEŞTİRİLMESİ

Develer bundan yaklaşık 3000 yıl önce evcilleştirilmişlerdir

Tek hörgüçlü devenin Mısır uygarlığının başlarında Kuzey-Doğu Afrika'da ve Arap yarımadasında, çift hörgüçlü devenin ise İran-Gobi çölü arasında evcilleştirildiği bilinmektedir. Bactrian ve Dromeder develerinin arasındaki akrabalık ilişkisi tam olarak bilinmemekle birlikte çiftleşmelerinden kesinlikle döl alınabilmesi ve fertil olması bunların yakın akrabalık ilişkilerinin bulunduğuna dair önemli ipuçlarıdır.

Tek hörgüçlü Dromeder develeri kışları ılık yazları sıcak yörelerde; Ortadoğu, Arap yarımadası, Hindistan'ın bazı bölgeleri, İran, Pakistan, Kuzey Afrika, Rusya, Orta Avustralya ve California'da bulunmakla birlikte çift hörgüçlü Bactrian develeri, kışları soğuk yazların ılık olduğu bölgelerde; Orta Asya, İran, Pakistan, Afganistan da ağırlıklı olarak bulunur.

Develer rutubetli bölgelerde yetiştirmeye müsait değildir, çünkü ayak yapıları bu şartlarda toprağa tutunmaya müsait değildir. Ayrıca rutubetli bölgelerdeki sokucu sineklere karşı kuyruklarının kısa olması ve sırt bölgelerinde (sinekleri uzaklaştırmada faydalı) yüzlek sırt kasları gelişmediği için savunmasızdır. Bu nedenle özellikle "Trypanosomiasis" hastalığına karşı çok hassastır

Tek hörgüçlü (Dromedary camel Camelus dromedarius Arap develeri) develer Avusturalyaya 1840 yılında götürülmüşlerdir. Güney Avusturalyanın kuzey bölümüne yolculukları devam etmiştir. 250.000 kadar deve şimdi Avusturalya çöllerinde yaşamaktadır

MELEZLEMEYLE ELDE EDİLEN ALT TÜRLER

F1 Develeri (TÜLÜLER)

Arap develeri (Tek Hörgüçlü) ( Dromedary Camels) ‘ın dişileri ile ( Ülkemizde yoz deve olarak adlandırılmaktadır) Asya develerinin (Bactrian Camel-Çift hörgüçlü) ( Ülkemizde Buhur olarak adlandırılmaktadır) Erkeklerinin melezlenmesi sonucudur. Çarpraz melezleme genelde ebeveynlerinden daha büyük ve iri develer elde etmeyle sonuçlanır. Bu metodla deve yetiştiriciliği Afkanistanda, İranda, Rusyada, ve Türkiyede yaygındır..Bu develerin omuz yüksekliği 2.3 mt ağırlıkları 910 den 1000 kg a kadardır..Bu nedenden dolayı bu develer yük taşımacılığında tercih edilmektedir. .Onlarla çalışmak kolaydır. Daha fazla sabırlı ve toleranslıdırlar..Melez develer ebeveynlerinden daha hızlıdırlar. .Türkiyede, Suidi Arabistanda, Kazakistanda onlara: Tülü, Majen, Iver, ve Bertuar isimleri verilmektedir. İranda erkek olanlarına Boghor dişi olanlarına Hachamaia denmektedir

F2 Afrika develeri

Bir Arap devesi ile bir F1 devesi nin çarpraz melezlemesiyle üremişlerdir. Bu melezleme ile genelde iki hörgüçlü Arap develerinden hızlı ve Asya develerinden kuvvetli develer üretilir. Daha çok Kazakistanda bulunmaktadır.

F2 Asya develeri

Bir Asya devesi ile bir F1 devesinin çarpraz melezlenmesiyle üretilir. Tek hörgüçlü, Asya devesinden daha iri ve kuvvetli develer elde edilir. Fakat bugünlerede nadir rastlanmaktadır.

Çeviri / Derleme :İ.C.Genç

FORUM

far3